Phối Trí Các Bài Đọc Trong Thánh Lễ

Trước khi nói về bài đọc, ta hãy nhìn lại cách sắp xếp thời gian phụng vụ của Giáo Hội. Theo lịch phụng vụ, ta có Mùa Vọng, Mùa Giáng Sinh, Mùa Thường Niên phần I, Mùa Chay, Mùa Phục Sinh, Mùa Thường Niên phần II. Mùa Niên chấm dứt với lễ Chúa Kitô Vua. Sau đó lại bắt đầu năm phụng vụ mới với Chúa Nhật thứ nhất Mùa Vọng. Trong Mùa Thường Niên, Giáo Hội có hai bộ bài đọc cho Thánh Lễ ngày thường và ba bộ bài đọc cho Thánh Lễ Chúa Nhật. Còn các Mùa khác như : Mùa Vọng, Mùa Giáng Sinh, Mùa Chay và Mùa Phục Sinh, thì vẫn có ba bộ bài đọc cho Chúa Nhật, nhưng chỉ có một bộ bài đọc cho ngày thường mà thôi. Sở dĩ có ba bộ bài đọc là vì ta có chu kỳ ba năm: A, B, C . Mỗi năm dựa vào một Phúc Âm nhất lãm làm căn bản. Ba Phúc Âm nhất lãm là Matthêu, Mácô và Luca. Nhất lãm là xem một lượt. Gọi là Phúc Âm nhất lãm là vì ta có thể để ba Phúc Âm nằm kề cạnh nhau mà đọc được nội dung phần lớn tương tự của chúng, cũng như nhận ra những khác biệt của mỗi cuốn. Theo chu kỳ thì năm A dùng Phúc Âm Mátthêu, năm B dùng Mácô, năm C dùng Luca. Như thế, ba năm mới đọc một lần. Trong Thánh Lễ, bài đọc một luôn lấy từ Cựu Ước, bài đọc hai từ Tân Ước và bài thứ ba là Phúc Âm. Bài đọc một luôn có nội dung phảng phất chủ đề của bài Phúc Âm. Đáp ca nhấn mạnh lại những gì đã được công bố ở Cựu Ước. Vì thế các Chúa Nhật Thường Niên luôn có sự thống nhất về chủ đề của bài đọc một, đáp ca và bài Phúc Âm. Còn bài đọc hai trích từ các thư của Thánh Phaolô nối tiếp nhau từ tuần này sang tuần khác. Bài đọc hai ít khi nối kết với chủ đề của bài Phúc Âm, nhưng chứa đựng chủ đề riêng. Do đó, mỗi Chúa Nhật, ta có hai chủ đề chính trong phụng vụ lời Chúa. Về ngày thường thì có chu kỳ hai năm: năm chẵn và năm lẻ, còn gọi là năm I và năm II. Ta đang ở vào năm 2005, nghĩa là năm lẻ. Chia thành hai năm chẵn lẻ là vì ngày thường có hai bộ bài đọc một cho Thánh Lễ. Như vậy, năm nay trong các Thánh Lễ ngày thường, ta phải đọc bài đọc một của năm lẻ. Còn Phúc Âm thì chỉ có một bộ. Tuy nhiên, khác với Chúa Nhật, cả ba Phúc Âm đều được dùng cho cả năm. Phúc Âm thánh Máccô xuất hiện trong các tuần 1-9 của Mùa Thường Niên, Phúc Âm Mátthêu được dùng cho các tuần 10-21, Phúc Âm Luca cho các tuần 22-34. Riêng các mùa khác như Vọng, Giáng Sinh, Chay, Phục Sinh, thì vẫn giữ khuôn mẫu ba bài đọc của Chúa Nhật. Tuy nhiên việc ấn định các bài đọc còn tùy vào các yếu tố khác. Về Mùa Chay, thì Chúa Nhật I đọc bài Phúc Âm về việc Chúa Giêsu chịu cám dỗ; Chúa Nhật II xoay quanh chủ đề biến hình. Nhưng ba tuần kế tiếp, thì năm A dùng Phúc Âm thánh Gioan gồm các chương 4, 9, và 11 nói về người đàn bà Samaritanô, chữa người mù từ thuở mới sinh, và cho Ladarô sống lại. Ba chương Phúc Âm này nói về nước, ánh sáng và sự sống. Đó là những chủ đề của Bí Tích Thánh Tẩy. Các bài đọc ngày thường trong Mùa Chay thì năm nào cũng giống nhau vì mục đích là để nhấn mạnh các chủ đề: thánh tẩy, hòa giải, và đồng dạng với Chúa Giêsu trong mầu nhiệm Vượt Qua. Thêm vào đó, ta còn thấy là trong mùa Phục Sinh, bài đọc một không lấy từ Cựu Ước mà trích từ Tân Ước. Mục đích là để nhấn mạnh giao ước mới trong Chúa Kitô. Bài đọc một lấy từ Công Vụ Tông Đồ để cho thấy Chúa hoạt động trong Giáo Hội tiên khởi và Ngài cũng tiếp tục hoạt động trong Giáo Hội của Ngài trong thời buổi hiện nay. Phúc Âm thánh Gioan được chọn để đọc trong Mùa Phục Sinh vì kể từ thời thánh Irênê, thế kỷ thứ 2 về sau, Phúc Âm này được coi là Phúc Âm về thần khí, ít chú trọng đến chi tiết về đời sống cụ thể ở trần gian của Chúa Giêsu, nhưng bàn nhiều hơn về việc ta tham dự vào đời sống thần linh của Thiên Chúa nhờ gắn bó với Chúa Giêsu. Một vài điều mô tả trên đây giúp ta hiểu về sự sắp xếp các bài đọc trong phụng vụ để tham dự Thánh Lễ có ý nghĩa hơn. Điều quan trọng vẫn là đọc lời Chúa, suy niệm lời Chúa và áp dụng lời Chúa vào đời sống của mình.