Tương Kính Như Tân

Gia đình là yếu tố quan trọng trong cuộc sống con người. Ai cũng muốn có một gia đình êm ấm. Người nào cũng mong chờ một gia đình hạnh phúc. Cá nhân nào cũng muốn xây đắp một mái ấm tuyệt vời. Nhưng mơ ước là một chuyện, còn hiện thực là một chuyện khác. Mơ ước có thể uốn nắn tùy thích, bởi vì mơ ước hoàn toàn nằm trong tự do của con người. Còn hiện thực bao giờ cũng bị ràng buộc, chi phối bởi các yếu tố của xã hội chung quanh. Chính vì thế việc xây dựng gia đình là một tiến trình biến ước mơ thành hiện thực...
Xây dựng gia đình, thăng tiến hôn nhân là một đề tài rộng rãi mà bất cứ ai cũng có ít nhiều kinh nghiệm để nêu lên. Bởi lẽ, bất cứ ai cũng đều liên hệ với gia đình cách này hay cách khác. Trong bối cảnh này, người viết cũng muốn đóng góp một vài suy nghĩ nhằm soi sáng vấn đề xây dựng quan hệ gia đình.
Văn hóa Việt Nam có câu “phu thê tương kính như tân”, nghĩa là “vợ chồng kính nhau như khách”. Mới nghe ra, ta thấy buồn cười và vô lý. Đã là vợ chồng còn khách sáo gì nữa. Vợ chồng là mối liên hệ thân thiết nhất. Sống chung một nhà, ngủ chung một giường, ăn chung một mâm, thế thì tại sao cần phải khách sáo?
Thực ra, việc thân thiết với nhau cũng tạo ra vấn đề. Việc thân thiết với nhau tới mức sâu xa như vợ chồng dẫn tới khuynh hướng coi thường lẫn nhau. Khi nhìn thấy khuyết điểm của nhau, người ta cảm thấy sự hứng khởi về nét đẹp, sự duyên dáng, hay tài năng không còn hấp dẫn mạnh mẽ như khi còn sống riêng.
Ngay cả Chúa Giêsu cũng bị người ta coi thường tại chính thôn làng của Ngài. cho nên Ngài mới nói: “Ngôn sứ có bị rẻ rúng, thì cũng chỉ là ở chính quê hương mình và trong gia đình mình mà thôi” (Mt 13:57). Tại Nazarét, Ngài không làm được nhiều dấu lạ, vì người ta coi thường Ngài. Thái độ coi thường người quen của dân chúng ở đây khiến người ta không tin vào khả năng của Ngài.
Chính vì quá thân thiết nên coi thường. Từ đó vợ chồng sống chung đối xử với nhau thiếu tế nhị. Rồi hiểu lầm và xung đột xảy ra. Để có thể thăng tiến mối quan hệ vợ chồng và giải trừ khuynh hướng coi thường lẫn nhau, ta hãy nhớ lại kinh nghiệm tiếp khách của mình.
Khi tiếp đón một vị khách quý, ta chuẩn bị nhà cửa, phòng ốc, đồ dùng chu đáo. Ta phô bày một khuôn mặt tươi cười. Ta nói năng dịu dàng, tế nhị. Ta ân cần chăm sóc. Ta ngợi khen chúc tụng. Hoặc ta an ủi vỗ về. Nói chung, ta muốn làm cho người khách quý hài lòng, thoải mái trong những ngày trú ngụ tại nhà của ta. Ta làm những việc như vậy vì ta mộ mến người khách. Mặt khác ta cũng muốn người khách giữ lại trong lòng những hình ảnh tuyệt vời về ta. Như thế ta không coi thường người khách, nhưng hết lòng kính trọng người khách.
Kinh nghiệm về tiếp đãi khách quý như trên quả là một bài học để ta suy nghĩ về tương quan vợ chồng. Nếu trong đời sống hôn nhân, hai vợ chồng có thái độ hành vi kính trọng lẫn nhau như khách quý, thì chắc chắn họ sẽ tế nhị với nhau trong lời nói, việc làm và lối sống. Họ sẽ lắng nghe nhau để biết nhau mong muốn điều gì, rồi từ đó chăm sóc chu đáo. Họ sẽ không chỉ dừng lại ở vấn đề vật chất như cơm áo nhà cửa, nhưng họ sẽ tiến về sự kết hợp tinh thần. Bởi vì họ muốn để lại trong lòng nhau những hình ảnh tuyệt vời.
Suy nghĩ như trên ta mới thấy, sự kính trọng lẫn nhau trong đời sống hôn nhân là một điều hết sức quan trọng, bởi vì đức tính này sẽ dẫn vợ chồng đến chỗ lắng nghe, cảm thông, hoà giải và nên một. Vì thế, vợ chồng đãi nhau như khách không có nghĩa là làm bộ xa lạ, kiểu cách với nhau.
Ngược lại, ý tưởng này muốn nhấn mạnh rằng nếu ta có lòng quý trọng và tận tình chăm sóc khách quý, thì ta hãy kính trọng và chăm sóc nhau như thế. Nói cho cùng, trên trần thế này, không có người nào thân thiết cho bằng người phối ngẫu của mình. Đồng thời, cũng không có người khách nào quý cho bằng chính người bạn đời của ta. Vì thế, sống hôn nhân một cách sâu xa và có ý nghĩa đòi buộc vợ chồng đãi nhau như khách. Đó là một trong những tư tưởng chỉ đạo cho quan hệ hôn nhân.
Tư tưởng vợ chồng đãi nhau như khách cũng đã hàm chứa trong lời thế hứa hôn phối. Ta hãy nhớ lại lời thề hứa hôn phối như sau: “Tôi nhận người phối ngẫu làm vợ làm chồng và hứa sẽ giữ lòng chung thủy với nhau, khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi bệnh hoạn cũng như khi mạnh khỏe để yêu thương và kính trọng nhau suốt đời”. Lời thề hứa yêu thương và kính trọng nhau suốt đời là lời kêu gọi hãy đối xử với nhau như khách quý trong mọi ngày sống.
Vì tỏ lòng kính trọng nhau như tiếp đãi khách quý, nên cá nhân từng người trong hôn nhân đòi buộc phải chăm sóc chính mình để chăm sóc người khác. Vì kính trọng khách nên ta cũng tự trọng. Ta quan tâm đến sự xuất hiện bên ngoài của chính bản thân mình. Ta kính trọng thân thể mình, nên ta chăm sóc chu đáo để vấn đề ăn mặc, vệ sinh toàn thể bản thân được gọn gàng đẹp đẽ. Ta không cần phải cầu kỳ sang trọng. Nhưng là gọn gàng thẩm mỹ trong chừng mực. Vì sự xuất hiện bề ngoài là biểu lộ cái tâm bên trong, nên ta cần có thái độ kính trọng chính mình cách sâu xa.
Từ đó ta luôn suy nghĩ gọt giũa tinh thần để có một tâm hồn chất chứa những tư tưởng lành mạnh, chính đáng, lạc quan, hy vọng. Chính những tư tưởng này sẽ điều khiển lời nói, hành vi và thái độ của ta. Do đó việc học hỏi để mở rộng kiến thức tổng quát và kiến thức đức tin là điều cần thiết.
Ta có miệng để nói. Muốn nói phải có tư tưởng. Muốn có tư tưởng phải học hỏi. Có tư tưởng, có kiến thức thì mối quan hệ hệ hôn nhân trở thành phong phú hơn, vì lúc nào ta cũng có những điều hay để chia sẻ. Ta cũng có nhiều cách thức để nói chuyện tế nhị với nhau. Kết quả là ta có một lối sống tốt đẹp biểu lộ lòng yêu thương và kính trọng người phối ngẫu của mình một cách sâu xa và có ý nghĩa.
Khi hai người phối ngẫu tương kính như tân trong chiều hướng như trên, họ sẽ gắn bó sâu xa với nhau. Họ sẽ thực sự đi vào cuộc đời của nhau để hoà hợp, để nên một như ý muốn của Thiên Chúa. Nói cách khác họ trở nên tri kỷ của nhau, bởi vì họ hiểu lòng nhau và chăm sóc nhau cách thích đáng theo cảm nhận hiểu biết sâu xa của họ về nhau.
Vì thế vợ chồng đãi nhau như khách không làm tách rời hai người hoặc làm cho họ trở nên kiểu cách như đóng kịch. Ngược lại, họ diễn tả tình yêu hôn nhân sâu xa trong mối liên hệ ý hợp tâm đầu. Như thế vợ chồng đãi nhau như khách là một hướng đi then chốt để xây dựng hôn nhân. Hướng đi này sẽ giúp cho hai người phối ngẫu làm trọn ý Chúa: “Sự gì Thiên Chúa phối hợp, loài người không được phân ly” (Mt 19:6).