Vấn Đề Sức Khỏe của Ông Bà, Cha Mẹ trong Đại Gia Đình:
“ÔNG BÀ và CHA MẸ có thể SỐNG VUI và SỐNG KHỎE HƠN”
Đa-Minh Phạm Khánh Tường
Dẫn nhập
Hạnh phúc của ông bà, cha mẹ chính là hạnh phúc của một đại gia đình với ba thế hệ sống chung hoặc sống riêng nhưng có mối giây liên hệ gắn bó chặt chẽ với nhau. Để có hạnh phúc, có lẽ chúng ta phải thừa nhận rằng: một trong những yếu tố chính đem đến hạnh phúc cho con người và cho gia đình đó chính là sức khỏe mà chúng ta cần phải có và cần phải duy trì nó trong suốt cuộc sống của mình.
Có thể nói đa số chúng ta đều ưu tư về sức khỏe của ông bà, cha mẹ, những người lớn tuổi trong gia đình, vì theo định luật tự nhiên, khi tuổi càng cao thì sức khỏe có khuynh hướng càng ngày càng giảm, sự kiện này được cảm nhận rất rõ ràng nơi những vị cao niên. Gần đây Liên Hiệp Quốc biểu dương Nhật bản vì tuổi thọ của họ đứng hạng nhất trên thế giới, bình quân người đàn bà Nhật sống trên 87 tuổi, còn ở Trung Quốc hiện nay là 67 tuổi, kém Nhật bản đúng 20 tuổi. Kinh nghiệm của Nhật bản là lấy xã khu làm đơn vị, mỗi tháng có một đề tài về sức khỏe, ai không đến nghe thì phải học bù, còn ở Trung quốc việc học hỏi về sức khỏe có nơi tổ chức nhưng không có tính cách bắt buộc, ai muốn nghe thì nghe, tùy ý.
Còn người Cao Niên Việt Nam chúng ta thì sao ? Chắc có lẽ chúng ta cùng đồng ý rằng khi tuổi đời của ta càng cao ta càng cảm nhận rõ ràng rằng sức khỏe là yếu tố quan trong nhất trong quãng đời còn lại của người cao niên chúng ta. Trong niềm ưu tư về sức khỏe của các bậc ông bà cha me, những vị lớn tuổi trong đại gia đình, chúng tôi xin mạo muội chia xẻ đề tài “Ông Bà, Cha Mẹ có thể Sống Vui, Sống Hỏe Hơn”. Tài liệu tham khảo cho đề tài này gồm: (1) Quyển sách nhan đề “Stay Fit and Fantastic Over 50” tạm dịch là “Duy Trì Sức Khỏe Tuyệt Vời với Tuổi Trên 50” của tác giả Jack Hay, sáng lập viên của tạp chí Good Health, xuất bản 2003 tại Anh quốc, và (2) Bài “Bí Quyết Sống Lâu và Sống Khỏe” của giáo sư Tề Quốc Lực (người Trung Hoa, do giáo sư Phan văn Các đich thuật). Trong phần nội dung của bài này, chúng tôi xin được đề cập đến ba yếu tố giúp duy trì và củng cố sức khỏe cho giới cao niên là: (1) Ăn uống cân bằng; (2) Vận động thể dục và (3) Trạng thái tâm lý tích cực.
1) Yếu Tố I: Ăn Uống Cân Bằng
Sức khỏe của chúng ta tùy thuộc rất nhiều vào những món ăn ta dùng hằng ngày. Hầu hết các Bác sĩ, các nhà dinh dưỡng học đều khuyên chúng ta nên ăn khầu phần sao cho có sự cân bằng để giúp ta có được sức khỏe tốt và ăn ngon miệng. Có nhiều cách diễn tả một khẩu phần điển hình cân bằng và bổ dưỡng. Cách đơn giản nhất ta hãy tưởng tượng một khẩu phần ăn bằng một dĩa bánh tròn chia làm ba phần chính như sau:
Phần 1 là dưởng tố nhóm A: gồm gạo, ngũ cốc, lúa mì và tinh bột
Phần 2 là dưỡng tố nhóm B: gồm thit, cá, trứng, sữa và các sản phẩm bằng sữa.
Phần 3 là dưỡng tố nhóm C: Gồm rau tươi và trái cây các loại.
Trong mỗi bữa ăn hằng ngày, ta nên ăn sao có sự cân bằng cho cả ba phần trên với các loại khác nhau trong mỗi nhóm. An như vậy sẽ giúp ta có đủ dưỡng tố và khoáng chất cần thiết cho cơ thể của mình. Người lớn tuổi có khuynh hướng ăn kém ngon và dễ bị lỡ bữa. Trong trường hợp này ta có thể ăn ít nhưng ăn làm nhiều bữa, có thể bốn hoặc năm bữa mỗi ngày, thay vì ba bữa ăn no. Ta nên ăn thịt nạc, thịt gia cầm bỏ mỡ và da, ăn cá nhiều hơn là ăn thịt, dùng sữa đã giảm chất béo. Sinh tố, khoáng chất và chất sơ rất cần thiết cho cơ thể, nhớ ăn rau, trái cây tươi mỗi ngày. Nên dùng thêm thuốc bổ Multivitamins và Minerals (Centrum, select 50+) để bù vào phần dinh dưỡng bị khiếm khuyết.
Còn một nguyên tắc ăn nữa là: khi ăn, ta phải ăn vững lượng, chứ không phải ăn càng nhiều càng tốt. Quốc tế người ta đã quy định: Ăn no 7 phần 10 suốt đời không bị đau dạ dày; ăn no 8 phần 10 là tối đa, ăn no 10 phần 10 thì 2 phần10 là vô ích. Nên uống mỗi ngày 8 ly nước, dùng nước đun sôi để nguội, nước trà xanh hoặc sữa đậu nành đều tốt cả. Đặc biệt nước trái cây cũng rất tốt vì có chứa nhiều sinh tố các loại.
2) Yếu Tố II: Vận Động Thể Dục
Tập thể dục rất cần thiết cho thân thể vì khi vận động, tim ta phải làm việc nhiều hơn để bơm lượng máu đi khắp thân thể, nhờ vậy tim sẽ mạnh hơn. Sự tuần hoàn của máu được tốt hơn giúp ta tránh được những bịnh hiểm nghèo, đặc biệt bịnh về tim, bệnh tai biến mạch máu não, bịnh áp huyết cao.v.v. Dung lượng của phổi gia tăng vì phổi phải làm việc nhiều hơn và lấy không khí nhiều hơn khi ta tập thể dục. Chất độc trong cơ thể sẽ tiêu tan mau hơn, bắp thịt gia tăng sức mạnh, xương bớt bị xốp. Giúp ta giảm bớt được sự căng thẳng, lo lắng cả về thể xác lẫn tinh thần. Giúp ta bớt bị đau lưng và kềm hãm chứng mất trí nhớ và gia tăng sức lực.
Sau đây, chúng tôi xin đề nghị một vài môn thể dục điển hình mà người cao niên Việt Nam tại Nam Úc có thể thực hành mỗi ngày.
(a) Đi Bộ
Đi bộ là môn thể dục đơn giản nhất, ít nguy hiểm và không tốn kém. Tài liệu chứng minh cho biết đi bộ mang lại lợi ích vô cùng to lớn cho sức khỏe của mọi người, đặc biệt giới cao niên. Mỗi ngày đi bộ ở mức độ trung bình 30 phút có thể giúp cải thiện hệ thống tuần hoàn trong cơ thể, tim mạch của ta trở nên mạnh mẽ hơn, phổi thêm mạnh và áp huyết máu có thể trở lại bình thường. Đi bộ cũng giúp ta giảm được lượng mỡ trong máu vì vậy giúp ta ngừa được bệnh tim.
(b) Bơi Lội
Bơi lội đều đặn là một trong những cách tốt nhất để giúp cho thân thể ta khỏe mạnh, giúp gia tăng hiệu năng của tim và phổi, giúp vận động các bắp thịt phần trên và phần dưới của cơ thể. Vận động dưới nước là môn thể thao xử dụng hầu hết các nhóm bắp thịt nên rất tốt cho cơ thể của chúng ta. Nước nâng trọng lượng thân thể ta lên nên giảm sức nặng đè lên các khớp và các bắp thịt, vì vậy nhảy dưới nước rất nhẹ nhàng. Nếu quý vị chưa bao giờ bơi thì bây giờ là lúc quí vị nên tập bơi hoặc nhún nhảy trong nước để gia tăng sức khỏe. Trung tâm thể thao “North Adelaide Aquaitic Centre” gần ngã ba đường Torrens và Churchill, Ovingham có phòng tập thể dục, có các hồ bơi to nhỏ nông sâu, có Spa và phòng tắm hơi, giá cả rất rẻ, chúng ta nên sử dụng để gia tăng sức khỏe và sự thoải mái cho ta.
(c) Những Động Tác Vận Động Thư Giãn thông thường.
Nếu không thể đi bộ hoặc bơi lôi thì ta nên tập những động tác thư giãn thông thường với mục đích làm cho máu huyết lưu thông điều hòa. Mỗi buổi sáng sau khi thức dây nên tập hít thở, cử động chân tay, hoặc tập Tài Chi, hoặc tập thể dục với động tác hướng dẫn trong Tivi. Sự tập luyện đều đặn này giúp thân thể ta được thư giãn, khỏe mạnh thoải mái, tránh được cảm giác uể oải và mệt mỏi suốt cả ngày nếu chúng ta chẳng vận động chút nào cả.
Yếu Tố III: Trạng Thái Tâm Lý Tích Cực
Yếu tố thứ ba giúp nâng cao sức khỏe là ta cần duy trì trạng thái tâm lý tích cực (sống lạc quan). Nếu trạng thái tâm lý không tốt thì ta có ăn uống và tập luyện nhiều cũng khống có ích lợi mấy. Một điều hiển nhiên là tức giận dễ bị khối u mà ai trong chúng ta cũng đếu biết. ** Tâm lý học có đề xuất 5 phương pháp tránh tức giận: Một lá tránh đi, Hai là chuyển đi (mặc người ta chửi, mình coi như không nghe thấy), Ba là thả ra (tìm bạn tri âm để tâm sự, giải tỏa); Bốn là thăng hoa(ngươi ta càng nói càng ra sức làm); Năm là khống chế, (đây là phương pháp chủ yếu rất quan trọng). Nhịn một lúc gió yên sóng lặng, lùi một bước biển rộng trời cao. Nhẫn nại không phải là mục đích, mà là sách lược, ta cần tập luyện. Các cụ có câu: Tiểu bất nhẫn tắc loạn đại mưu (không nhịn được điều nhỏ thì sẽ rối loạn hỏng cả việc lớn).
Hiện nay có một lý thuyết mới: “Tất cả các động vật đều không có công năng cười. Duy loài người có công năng cười nhưng lại không biết xử dụng”, thật đáng tiếc! Xưa có câu: một nụ cười trẻ ra mười tuổi, (không phải chỉ tuổi tác mà chỉ trạng thái tâm lý tích cực). Miệng hay cười, người hay khỏe, tác dụng của cười rất lớn giúp ta tránh được nhiều thứ bệnh. Câu khác, một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ. Mới đây thành phố Bắc Kinh làm tổng thống kê cho thấy: Tuổi thọ của cụ bà hơn cụ ông trung bình là 6 tuổi rưỡi. Người ta khám phá ra rằng ưu điểm của rất nhiều bà cụ là từ khi còn trẻ đã thích cười, khi về già vẫn tiếp tục cười !
Cụ Nguyễn Bá Học, một nhà đạo đức tư tưởng học V.N. trong Tư Lực Văn Đoàn trong một tác phẩm nổi tiếng của ông có đoạn viết: “ Cha chỉ có ba thứ gia bảo này truyền lại cho hai con, đó la: (a) Hãy giữ lòng vui, (b) Giữ linh hồn trong sạch, và (c) Đem hết nghị lực ra làm việc”.
Nếu đem câu này áp dụng vào đời sống Kitô hữu của chúng ta thật là xứng hợp, thật vậy:
(a) Hãy giữ lòng vui: tức là bằng lòng với số phận của mình. Cụ Nguyễn Công Trứ đã từng nói: “ Tri túc, tiện túc, đãi túc hà thời túc- Tri nhàn, tiện nhàn, đãi nhàn hà thời nhàn” (Biết đủ, cho đủ, vui với cái ta đang có tức là Đủ ; - Biết nhàn, cho là nhàn, vui với cái nhàn mình đang có, tức là Nhàn). Am nhạc , ca hát và tình bạn chân thành chắc chắn góp phần tạo niềm vui cho tâm hồn của chúng ta, do đó nên phát huy tinh thần văn nghệ vui tươi trong các buổi sinh hoạt tập thể.
Giữ linh hồn trong sạch: sống lương thiên và năng kết hợp với Chúa, hành động theo tiếng nói của lương tâm sẽ có niềm vui trọn vẹn.
( c) Đem hết nghị lực ra làm việc: Cuộc sống có lý tưởng có hướng đi với niềm vui trong tinh thần phục vụ tha nhân, hãy quan tâm đến người quanh ta, hãy thăm viếng những người cô đơn, ốm đau, binh tật, hãy cho nhau những nụ cười, những lời ủi an lúc chán nản, mỏi mệt, v.v.. Nếu có thể nên họạch định một chương trình cụ thể để hành động, nên cộng tác với những người cùng chung chí hướng để cùng nhau làm việc, ta sẽ bớt cô đơn, sẽ có niềm vui và tim ra ý nghĩa của cuộc sống.
TÓM LẠI vấn đề sức khỏe của Ông Bà, Cha Mẹ lớn tuổi thật đáng cho chúng ta phải quan tâm và đặt thành vấn đề. Hãy cố gắng cải thiện sức khỏe của chúng ta cũng như sức khỏe của những vị cao niên trong đại gia đình và đừng bao giờ nghĩ rằng quá trễ. Chúng ta cần tạo điều kiện và khuyến khích ông bà, cha mẹ và những người lớn tuổi nói chung cần quan tâm đấn sức khỏe của mình.
Có ba yếu tố giúp ta duy trì và củng cố sức khỏe nhằm nâng cao cuộc sống để có thể sống vui, sống khỏe và hy vọng có thể sống lâu hơn, ba yếu tố đó là ăn uống cân bằng, vận động thể dục và luôn duy trì trạng thái tâm lý tích cực. An uống cân bằng tức là ta ăn khẩu phần có sự cân bằng cho cả ba nhóm dữơng tố, trong đó nhóm dưỡng tố A gồm: gạo,ngũ cốc, lúa mì và tinh bột. Nhóm dưỡng tố B gồm: thịt ,cá, trứng, sữa và các sản phẩm bằng sữa. Nhóm dưỡng tố C gồm: rau tươi và trái cây các loại. Về vận động thể dục, ta có thể đi bộ mỗi ngày chừng 30 phút, hoặc bơi lội hay tập một số động tác thư giãn tại nhà nhằm giúp cơ thể ta khỏe mạnh thoải mái hơn. Về yếu tố trạng thái tâm lý tích cực: ta cần phải tránh đừng để mình trở nên tức giận, hãy phát huy niềm vui và nụ cười qua âm nhạc và tình bạn trong sinh hoạt tập thể, sau cùng là hãy bằng lòng với cái mình đang có. Hãy có thái độ tích cực, năng động, quan tâm giúp đỡ tha nhân trong khả năng mà mình co thì sẽ có niềm vui. Chân thành kính chúc quý ông bà, cha mẹ lớn tuổiluôn sống vui, sống khỏe để hưởng tuổi già và góp phần đem lại hạnh phúc cho đại gia đình mà quý vị đang chung sống với các con và các cháu.
Trên đây là một số ý kiến thô thiển hy vọng góp phần vào việc nâng cao hạnh phúc quý Đại Gia Đình trong Cộng Đồng, chắc chắn còn nhiều thiếu sót rất mong được sự cảm thông của quý vị cao minh. Xin trân trọng kính chào quí vị và cầu chúc quí vị một mùa Giáng Sinh an bình và Năm Mới an khang thịnh vượng.
Tài Liệu Tham Khảo:
“Stay Fit and Fantastic Over 50”
Jack Hay, Founder of Good Health Magazine, London 2003
Bí Quyết sống lâu và Sống khỏe: Giáo sư Tề Quốc Lực, (Gs Phan văn Các dịch)
Mạng lưới Hội Thân Hữu Việt Nam và Dân Chúa số 118 |
