Nhân Đức Khôn Ngoan

Chúa Nhật 17 Thường Niên, Năm A
Mt 13:44-52

Anh chị em thân mến,

Khôn ngoan là điều mà ai cũng muốn, bởi vì khôn ngoan giúp con người hành xử đúng đắn để mang lại kết quả tối đẹp cho đời sống.

Khi vua Salômôn lên ngôi, ông thấy sự khôn ngoan là điều thiết yếu nhất, nên ông xin Chúa ban cho được ơn huệ này. Chúa không những ban cho ông được khôn ngoan mà còn cho ông được giàu sang phú quý. Thực ra, ngay cả việc Salômôn xin ơn khôn ngoan đã là một hành động khôn ngoan rồi. Salômôn bày tỏ thái độ khiêm nhường. Ông nhận thức được sự non nớt của mình về kiến thức cũng như kinh nghiệm so với trách nhiệm lớn lao của việc cai trị đất nước. Ông xin cho mình được biết lắng nghe, nhờ đó ông nắm vững thực trạng của mỗi hoàn cảnh, để từ đó phán đoán và hành động xứng hợp.

Tuy khôn ngoan quan trọng, nhưng đức tính này không giẫm chân tại chỗ. Đức tính này phải được tôi luyện luôn mãi qua những phán đoán và hành động thường ngày. Nếu không cẩn thận sử dụng và luyện tập, sự khôn ngoan sẽ biến chất, trì trệ và thoái hóa để rồi hết khôn ngoan. Ngay như vua Salômôn cũng vậy, khi còn trẻ thì khôn ngoan lanh lợi, nhưng khi về già ông làm những quyết định thiếu sáng suốt. Ông cưới các bà vợ ngoại đạo và chính những người phụ nữ này khiến vua ngả theo các thần ngoại và bất trung với Thiên Chúa (1V11:4)

Bài Tin Mừng tuy nói về Nước Trời qua những dụ ngôn, nhưng trong đó hàm chứa lời kêu gọi người nghe phải quyết định cho khôn ngoan. Dĩ nhiên, ở đây việc chọn lựa Nước Trời là một hành động khôn ngoan. Nước Trời có thể được hiểu là vương quyền của Chúa và tình yêu của Ngài trong tâm hồn và cuộc sống con người. Cụ thể nhất, Nước Trời chính là Chúa Kitô. Bởi vì chính Ngài làm thỏa mãn mọi khát vọng của con người. Cho nên người khôn ngoan là người biết chọn Chúa làm vua của mình và sống theo giáo huấn của Ngài. Như thế, Chúa ở đâu ta cũng được ở đó với Ngài. Có Chúa ta có được bình an hạnh phúc. Tất cả mọi sự trên trần thế đều chóng qua. Nhưng tình yêu của Chúa đối với con người vẫn không thay đổi. Tình yêu đó hiện diện lúc này và kéo dài mãi cho đến cõi trường sinh.

Quan niệm về khôn ngoan thay đổi tùy theo nhân sinh quan của mỗi người. Nếu người ta chú trọng vật chất, thì khôn ngoan ở đây chỉ là làm sao phán đoán và hành động để tạo thêm càng nhiều tiền của vật chất càng tốt. Nếu người ta tìm quyền lực hay danh vọng, thì khôn ngoan của họ chỉ làm tìm mọi cách để mình trổi vượt người khác trong chính trường hay địa vị xã hội. Nhưng nếu nhìn toàn cảnh của cuộc sống và nhắm đến ý nghĩa cùng hạnh phúc lâu dài của đời người hôm nay và mai sau, thì khôn ngoan là tìm kiếm những giá trị tinh thần để lèo lái cuộc sống mình phù hợp với bản chất và phẩm giá con người.

So sánh các quan niệm về khôn ngoan như trên, ta thấy rằng việc chọn lựa Nước Trời là khôn ngoan nhất, vì điều này đáp ứng được khát vọng sâu thẳm của con người. Hơn nữa, chọn lựa Nước Trời cũng không hẳn làm ta nghèo đi về vật chất hay thiếu đi danh vọng. Chính Chúa đã từng nói: “Trước hết hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người, còn tất cả những thứ kia, Người sẽ thêm cho” (Mt 6:33). Chọn lựa Nước Trời không có nghĩa là khinh dể vật chất hay địa vị trong xã hội. Vật chất hay địa vị không tốt không xấu. Chúng trở thành tốt hay xấu tùy theo thái độ và cách thức chiếm hữu của từng cá nhân. Nước Trời là lối sống, là cách thức hành động để giúp cho việc mưu cầu vật chất, tiền bạc và địa vị trong mức độ hợp tình, hợp lý và hợp pháp.

Không có gì mà không phải trả giá. Chọn lựa nào cũng bao hàm hy sinh. Chọn cái này, có nghĩa là bỏ cái kia. Chọn lựa Nước Trời cũng thế. Nó cũng đòi hỏi một hy sinh nào đó. Nhưng sự hy sinh đó không đáng là gì so với kết quả thu được. Ba dụ ngôn trong Tin Mừng cho thấy rõ ràng chọn lựa và hy sinh đi đôi với nhau. Trong dụ ngôn thứ nhất, người kia phải bán tất cả tài sản để mua thửa ruộng có chứa kho báu. Dụ ngôn viên ngọc đẹp cũng vậy. Người thương gia phải bán hết những gì đang có để mua viên ngọc quý. Dụ ngôn lưới cá cũng nói đến chọn lựa và thải loại: chọn cá tốt và vứt bỏ cá xấu.

Xét về phương diện thái độ, thì người tín hữu nào cũng đã chọn Chúa và Nước Trời. Nhưng việc chọn lựa đó có thể hiện cụ thể trong cuộc sống hay không, thì tùy thuộc vào những phán đoán và chọn lựa hằng ngày của từng cá nhân. Tin Mừng hôm nay xác định cho ta biết rằng Nước Trời luôn là một chọn lựa khôn ngoan, vì Nước Trời sẽ mang đến hạnh phúc cho ta ngay ở trần gian này và dẫn đến hạnh phúc mai sau.

Ta hãy xin cho mình biết lắng nghe tiếng Chúa, lắng nghe tha nhân và phán đoán đúng đắn để hành xử khôn ngoan. Xin cho mỗi hành động của ta là mỗi biểu lộ của Nước Trời trong cuộc sống hằng ngày. Xin Cho ý Chúa được thể hiện trong lối sống của ta. Có như thế, thì mới là người khôn ngoan ở đời này và đời sau.